Có một lần mình đi nghe một hội thảo bàn về khoa học xã hội và những nền lý thuyết (triết học) đại diện cho các trường phái và quan điểm về cách giải thích sự vận hành của thế giới

Có một lần mình đi nghe một hội thảo bàn về khoa học xã hội và những nền lý thuyết (triết học) đại diện cho các trường phái và quan điểm về cách giải thích sự vận hành của thế giới, điều mình ấn tượng nhất chính là cái gọi là post-structuralism mà ví dụ của nó chính là cái này.
Nói nôm na, tructuralism giải thích thế giới bằng cách phân tầng: một tầng thuộc về bề mặt là những sự vật hiện tượng đơn lẻ diễn ra hỗn độn xung quanh ta, và tầng thứ hai là tầng khái niệm, cũng là những nguyên tắc/cơ sở vốn là gốc rễ dẫn tới các hiện tượng ta quan sát thấy. Như vậy, khoa học thông thường đa phần đều hướng tới việc kết nối các đặc điểm trong tầng hỗn độn ở bề mặt để dẫn tới cơ sở nền tảng ở tầng sâu bên dưới, và tư duy khoa học là thói quen truy tìm “gốc rễ” của mọi vấn đề. Một trong những hạn chế lớn của khoa học theo phân tầng này chính là không giải thích được các outlying cases – nghĩa là các trường hợp xảy ra khôgn theo quy luật dự báo trước.
Trong khi đó, post-structuralism nhìn nhận mọi sự vật ở một tầng bậc, và chỉ đơn giản là sự kết hợp giữa tính chất này với tính chất khác sẽ tạo ra một “pattern”, và chúng ta nhìn hiện tượng theo góc nhìn của mình, thấy cái pattern của mình và cái ta “thấy” đôi khi chỉ là ảo ảnh của cái ta tưởng là như vậy. Minh hoạ cho tư tưởng này chính là những video kiểu như thế này, hay sự sáng tạo không ngừng của các nghệ sĩ origami. Mở rộng ra sự vật, hiện tượng trong thế giới cũng thấy điều tương tự. Đôi khi quan sát một người đàn bà khóc, không thể tìm lý giải rằng có một nguyên nhân sâu sa dẫn tới hiện tượng này; mà phải kết hợp các đặc tính để tìm ra được pattern cho hiện tượng, lấy ví dụ xung quanh chỗ người đàn bà đứng: lá rụng lả tả, bề mặt đồ vật phủ một lớp bụi đường –> cô ta khóc hẳn vì bụi bay vào mắt =)). Đại loại ví dụ thế he he.
Mình mới chỉ nghe loáng thoáng về vấn đề này nhưng chưa thưucj sự tìm hiểu sâu nên rất mong được trao đổi và học hỏi thêm ạ.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*